सहकार, दुग्धव्यवसाय, कृषी विकास आणि सामाजिक बांधिलकीचा ध्यास घेतलेले नेतृत्व

झुंझार न्यूज विशेष लेख

अहिल्यानगर जिल्ह्यातील प्रगतशील संगमनेर तालुक्यातील आंभोरे या गावातील शेतकरी कुटुंबात जन्मलेले रणजीतसिंह देशमुख हे ग्रामीण विकास, सहकार चळवळ, दुग्धव्यवसाय आणि सामाजिक कार्य या क्षेत्रांत आपल्या कार्याचा ठसा उमटवणारे व्यक्तिमत्त्व आहे. गेल्या दीड दशकापासून ग्रामीण युवक, दूध उत्पादक आणि शेतकऱ्यांच्या आर्थिक उन्नतीसाठी त्यांनी सातत्याने प्रयत्न केले आहेत. आपल्या अभ्यासू वृत्तीने, दांडग्या जनसंपर्काने, नम्र स्वभावाने आणि कार्यतत्परतेने त्यांनी संगमनेर तालुक्याच्या पलीकडेही स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली आहे.

संगमनेर तालुका सहकारी दूध उत्पादक व प्रक्रिया संघाचे अध्यक्ष, महाराष्ट्र राज्य सहकारी दूध महासंघाचे (महानंद) संचालक, महाराष्ट्र चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्री अँड अ‍ॅग्रिकल्चरचे संचालक आणि कृषी समितीचे अध्यक्ष अशा विविध जबाबदाऱ्या सांभाळताना रणजीतसिंह देशमुख यांनी दुग्धव्यवसाय, कृषी विकास, ग्रामीण रोजगार आणि सहकार क्षेत्रातील कार्याला नवी दिशा देण्याचा प्रयत्न केला आहे. नुकतीच अहिल्यानगर जिल्हा सहकारी बँकेच्या संचालकपदी त्यांची बिनविरोध निवड झाल्याने त्यांच्या सहकार क्षेत्रातील कार्याला आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा गाठता आला आहे.
त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त त्यांच्या कार्याचा, विचारांचा आणि सामाजिक योगदानाचा घेतलेला हा आढावा.

कौटुंबिक संस्कारांतून घडलेले नेतृत्व

संगमनेर तालुक्याला ऐतिहासिक वारसा लाभलेल्या देशमुख कुटुंबात रणजीतदादांचा जन्म झाला. समाजकारणाची आवड, वैचारिक अधिष्ठान आणि लोकांशी जोडून घेण्याची वृत्ती हे संस्कार त्यांना कुटुंबातून मिळाले. महाविद्यालयीन जीवनापासूनच त्यांनी आपल्या कार्याची स्वतंत्र ओळख निर्माण करण्यास सुरुवात केली.

विश्वासार्हता, नम्रता, कमालीचा संयम, अभ्यासू वृत्ती आणि सतत कार्यमग्न राहण्याची सवय ही त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची ठळक वैशिष्ट्ये आहेत. समाजातील विविध घटकांशी संवाद साधताना त्यांच्या प्रश्नांची जाण ठेवणे, अडचणी समजून घेणे आणि त्या सोडविण्यासाठी प्रयत्न करणे, ही त्यांच्या कार्यपद्धतीची वैशिष्ट्ये आहेत.

त्यांच्यासाठी समाजकारण हे केवळ पद मिळविण्याचे साधन नसून समाजातील सामान्य माणसाच्या जीवनात सकारात्मक बदल घडविण्याचे माध्यम आहे. याच विचारातून त्यांनी ग्रामीण विकास आणि सहकार क्षेत्रात आपल्या कार्याची व्याप्ती वाढवली.

दुग्धव्यवसायातून ग्रामीण युवकांना स्वावलंबनाची दिशा

ग्रामीण भागातील बेरोजगारीचा प्रश्न आणि युवकांना उपलब्ध असलेल्या मर्यादित संधी यांचा विचार करताना रणजीतसिंह देशमुख यांनी दुग्धव्यवसायातील आर्थिक क्षमता ओळखली. केवळ नोकरीच्या मागे धावण्याऐवजी आधुनिक पद्धतीने दुग्धव्यवसाय केल्यास ग्रामीण युवक स्वतःच्या पायावर उभे राहू शकतात, असा त्यांचा विश्वास आहे.

तालुका दूध संघाच्या संचालकपदाची जबाबदारी स्वीकारल्यानंतर त्यांनी दुग्धव्यवसायाचा सखोल अभ्यास केला. ब्राझील, अमेरिका, नेदरलँड्स आणि न्यूझीलंड यांसारख्या देशांतील दुग्धव्यवसायाच्या आधुनिक पद्धतींचा अभ्यास करून स्थानिक परिस्थितीला अनुकूल असे मॉडर्न डेअरी फार्म हे मॉडेल विकसित करण्यासाठी त्यांनी पुढाकार घेतला.

आधुनिक गोठे, शास्त्रीय पद्धतीने जनावरांचे व्यवस्थापन, गुणवत्तापूर्ण दूध उत्पादन, पशुसंवर्धन आणि आर्थिक नियोजन या बाबींवर भर देत त्यांनी युवकांना दुग्धव्यवसायाकडे उद्योग म्हणून पाहण्याची प्रेरणा दिली. राष्ट्रीयीकृत बँका आणि नाबार्डच्या माध्यमातून कर्जसुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठीही त्यांनी प्रयत्न केले.

आज संगमनेर तालुक्यासह जिल्ह्यात विविध ठिकाणी उभे राहिलेले आधुनिक डेअरी फार्म ग्रामीण युवकांच्या आर्थिक स्वावलंबनासाठी महत्त्वपूर्ण ठरत आहेत. दूध व्यवसायाच्या माध्यमातून केवळ उत्पन्नवाढच नव्हे, तर ग्रामीण भागात रोजगारनिर्मितीही शक्य आहे, हा विचार त्यांनी कृतीतून पुढे नेला आहे.

राजहंस दूध संघाच्या विकासाला नवी दिशा

सन २०१५ मध्ये रणजीतसिंह देशमुख यांची संगमनेर तालुका सहकारी दूध उत्पादक व प्रक्रिया संघाच्या अध्यक्षपदी निवड झाली. त्यानंतर संघाच्या कामकाजात आधुनिकता, गुणवत्ता आणि ग्राहकाभिमुख दृष्टिकोन आणण्यावर त्यांनी भर दिला.

सहकारी दूध संघाचे अध्यक्षपद म्हणजे केवळ प्रशासकीय जबाबदारी नव्हे, तर हजारो दूध उत्पादकांच्या आर्थिक हिताची जबाबदारी होय. दूध उत्पादक, गावपातळीवरील दूध संकलन केंद्रे, कर्मचारी आणि ग्राहक या सर्व घटकांमध्ये समन्वय साधत संघाची प्रगती साधणे आवश्यक असते. ही बाब लक्षात घेऊन रणजीतदादांनी संघाच्या कामकाजात सुधारणा घडविण्यासाठी प्रयत्न केले.

संघाच्या चार दशकांच्या यशस्वी वाटचालीचा वारसा जपत ‘राजहंस’ या नामांकित ब्रँडला नवी ओळख देण्याच्या दृष्टीने त्यांनी पुढाकार घेतला. ब्रँडचे नवे बोधचिन्ह साकारताना शुद्धतेचा पांढरा रंग आणि शेती व विकासाचे प्रतीक असलेला हिरवा रंग यांचा समावेश करण्यात आला. त्याचबरोबर चीज, पनीर, तूप यांसारख्या उत्पादनांच्या आधुनिक व आकर्षक पॅकेजिंगवरही भर देण्यात आला.

बदलत्या बाजारपेठेत टिकून राहण्यासाठी उत्पादनाची गुणवत्ता, आकर्षक सादरीकरण आणि ग्राहकांचा विश्वास या बाबी महत्त्वाच्या असतात. या सर्वांचा विचार करून राजहंस ब्रँडच्या विकासासाठी त्यांनी प्रयत्नशील भूमिका घेतली आहे.
दूध उत्पादकांच्या प्रश्नांसाठी सातत्यपूर्ण प्रयत्न
दुग्धव्यवसायात काम करणाऱ्या शेतकऱ्यांना चारा टंचाई, जनावरांचे आरोग्य, उत्पादन खर्च, दुधाचे दर आणि बाजारपेठेतील स्पर्धा अशा अनेक समस्यांना सामोरे जावे लागते. या समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी केवळ आश्वासने पुरेशी नसून व्यवस्थात्मक बदल आणि प्रभावी अंमलबजावणी आवश्यक असते, याची रणजीतसिंह देशमुख यांना जाणीव आहे.

दूध उत्पादकांच्या अडचणी सोडविण्यासाठी त्यांनी संघाच्या माध्यमातून विविध उपक्रमांना चालना दिली. सुमारे २०० दूध संकलन केंद्रांवर बल्क मिल्क कुलर्सची सुविधा उपलब्ध करण्यासाठी प्रयत्न करण्यात आले. दूध संकलन प्रक्रियेत आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढविण्यासाठी तसेच जनावरांच्या नोंदणीसाठी हर्डमन सॉफ्टवेअरच्या वापराला प्रोत्साहन देण्यात आले.

दूध उत्पादकांमध्ये जागरूकता निर्माण व्हावी, पशुधनाबद्दल आत्मीयता वाढावी आणि दुग्धव्यवसायाचे सामाजिक महत्त्व अधोरेखित व्हावे, या उद्देशाने जागतिक दुग्ध दिन, वसुबारस आणि गायपोळा यांसारख्या उपक्रमांनाही प्रोत्साहन देण्यात आले.

दुग्धव्यवसाय हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा आधार आहे. त्यामुळे दूध उत्पादकांचे आर्थिक हित जपणे आणि सहकारी दूध संघांची कार्यक्षमता वाढविणे, या दोन्ही बाबींचा समतोल राखण्याची भूमिका रणजीतदादांनी घेतली आहे.

महानंद आणि सहकार क्षेत्रातील योगदान

सहकार चळवळ ही ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या विकासाची महत्त्वाची गुरुकिल्ली आहे, या विचारातून रणजीतसिंह देशमुख यांनी सहकारी क्षेत्रात सक्रिय सहभाग घेतला. त्यांच्या कार्याचा विचार करून महाराष्ट्र राज्य सहकारी दूध महासंघाच्या (महानंद) संचालकपदी त्यांची नियुक्ती झाली.

महानंदच्या माध्यमातून राज्यातील दुग्धव्यवसायाशी संबंधित विविध प्रश्नांवर विचारमंथन करताना दूध उत्पादकांचे हित, सहकारी दूध संघांचे आर्थिक व्यवहार आणि खासगी दूध प्रकल्पांशी असलेली स्पर्धा या विषयांवर ते भूमिका मांडतात.
दुधाच्या दरांबाबत शासनाच्या धोरणांचा परिणाम दूध उत्पादक आणि सहकारी संस्थांवर होतो. अशा वेळी धोरणात्मक निर्णय घेताना प्रत्यक्ष परिस्थितीचा विचार व्हावा, यासाठी संबंधित मंत्री आणि शासनस्तरावर पाठपुरावा करण्यावर त्यांनी भर दिला आहे.

दुग्धव्यवसायातील प्रश्न केवळ एका तालुक्यापुरते मर्यादित नसतात. त्यांचे स्वरूप राज्यव्यापी असल्याने धोरणात्मक पातळीवर सहभाग आवश्यक असतो. या जाणिवेतून रणजीतदादांनी आपल्या कार्याचा विस्तार राज्यस्तरावर केला आहे.

कृषी, उद्योग आणि व्यापार क्षेत्रातील व्यापक सहभाग

रणजीतसिंह देशमुख यांचे कार्य दुग्धव्यवसायापुरते मर्यादित नाही. महाराष्ट्र चेंबर ऑफ कॉमर्स, इंडस्ट्री अँड अ‍ॅग्रिकल्चर या संस्थेच्या संचालकपदाची जबाबदारीही ते सांभाळत आहेत. या संस्थेच्या कृषी समितीच्या अध्यक्षपदी त्यांची नियुक्ती झाल्याने कृषी आणि ग्रामीण विकासाशी संबंधित प्रश्न मांडण्यासाठी त्यांना आणखी एक महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध झाले आहे.

शेती, दुग्धव्यवसाय, ग्रामीण उद्योग आणि रोजगारनिर्मिती यांचा परस्परांशी जवळचा संबंध आहे. शेतीला पूरक व्यवसायांची जोड मिळाल्यास शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढण्यास मदत होऊ शकते. त्याचबरोबर ग्रामीण भागात लघुउद्योगांची उभारणी झाल्यास स्थानिक पातळीवर रोजगाराच्या संधी निर्माण होऊ शकतात.
या दृष्टिकोनातून कृषी आणि उद्योग क्षेत्रातील समन्वय वाढविणे, ग्रामीण उद्योजकांना मार्गदर्शन उपलब्ध करून देणे आणि शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांना व्यापक व्यासपीठ मिळवून देणे, यासाठी त्यांचा सहभाग महत्त्वाचा ठरत आहे.

अहिल्यानगर जिल्हा सहकारी बँकेच्या संचालकपदी त्यांची झालेली बिनविरोध निवड ही त्यांच्या सहकार क्षेत्रातील वाटचालीतील आणखी एक महत्त्वाची घडामोड आहे. या जबाबदारीच्या माध्यमातून ग्रामीण अर्थव्यवस्था, शेतकरी आणि सहकारी संस्थांच्या प्रश्नांवर काम करण्याची संधी त्यांना मिळाली आहे.

‘संगमनेर प्रतिष्ठान’ : ग्रामीण विकासाचा व्यापक विचार

तरुणांच्या ऊर्जेला योग्य दिशा मिळाली, तर ग्रामीण भागाचे चित्र बदलू शकते, असा रणजीतसिंह देशमुख यांचा विश्वास आहे. याच विचारातून त्यांनी ‘संगमनेर प्रतिष्ठान’ या संस्थेच्या माध्यमातून विविध सामाजिक आणि विकासात्मक उपक्रमांना चालना देण्याचा प्रयत्न केला आहे.

ग्रामीण भागातील युवकांना केवळ नोकरीच्या संधी शोधण्यापुरते मर्यादित न ठेवता त्यांच्यात उद्योजकतेची भावना निर्माण करणे, त्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची माहिती देणे आणि स्वयंरोजगारासाठी सक्षम बनविणे, हा या उपक्रमांमागील व्यापक दृष्टिकोन आहे.

प्रतिष्ठानच्या माध्यमातून दुग्धव्यवसाय, पशुसंवर्धन, शेळीपालन, कुक्कुटपालन, लघुउद्योग, कृषीपूरक व्यवसाय आणि करिअर मार्गदर्शन अशा विविध विषयांवर काम करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

ग्रामीण भागातील अनेक कुटुंबांसाठी शेती हे उत्पन्नाचे प्रमुख साधन असते. मात्र, नैसर्गिक आपत्ती, पावसातील अनिश्चितता, उत्पादन खर्च आणि बाजारभावातील चढ-उतार यांमुळे शेतीचे उत्पन्न अस्थिर राहू शकते. अशा परिस्थितीत शेतीला पूरक व्यवसायांची जोड देणे गरजेचे ठरते.

विशेषतः अल्पभूधारक शेतकरी, भूमिहीन शेतमजूर, ग्रामीण महिला आणि अवर्षणप्रवण भागातील कुटुंबांना दुग्धव्यवसाय व इतर पूरक व्यवसायांच्या माध्यमातून आर्थिक आधार मिळू शकतो. या घटकांच्या विकासासाठी मार्गदर्शन, प्रशिक्षण आणि सहकारी तत्त्वावरील उपक्रमांची उभारणी करण्याचा विचार संगमनेर प्रतिष्ठानच्या कार्यामागे आहे.

अश्वप्रेमातून इतिहास आणि संस्कृतीचे जतन

रणजीतदादांना गोमातेबरोबरच अश्वांविषयीही विशेष प्रेम आहे. अश्वारोहण हा केवळ पारंपरिक छंद नसून शारीरिक तंदुरुस्ती, शिस्त आणि साहस यांच्याशी संबंधित खेळाचा प्रकार आहे, असे ते मानतात.

याच भावनेतून संगमनेरच्या देवगड यात्रेच्या माध्यमातून दरवर्षी अश्वस्पर्धा आणि अश्वबाजाराच्या आयोजनाला प्रोत्साहन दिले जाते. या उपक्रमांमुळे अश्वप्रेमींना एकत्र येण्याची संधी मिळते, तसेच पारंपरिक अश्वसंस्कृतीला व्यासपीठ उपलब्ध होते.
महाराष्ट्राच्या गौरवशाली इतिहासाची आठवण जागविण्यासाठी त्यांनी संगमनेर अश्वप्रेमी असोसिएशनच्या २५ घोडेस्वारांसह पेमगिरी किल्ला ते शिवनेरी असा सुमारे ६५ किलोमीटरचा अश्वारूढ प्रवास केला. इतिहासाशी नाते जोडणारा आणि तरुणाईमध्ये साहसाची भावना जागविणारा हा उपक्रम लक्षवेधी ठरला.

परंपरा जपत आधुनिक पिढीला तिच्याशी जोडण्याचा प्रयत्न हे त्यांच्या सामाजिक कार्याचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणता येईल.
आंभोरे गावाच्या विकासासाठी विशेष योगदान
ज्या गावात जन्म झाला, त्या गावाच्या विकासासाठी योगदान देणे ही प्रत्येकाची सामाजिक जबाबदारी असते. रणजीतसिंह देशमुख यांनी आंभोरे गावाशी असलेले आपले नाते जपत गावाच्या विकासासाठी विविध स्तरांवर पुढाकार घेतला आहे.
गावातील अनेक वर्षांपासून अपूर्ण असलेल्या हनुमान मंदिराच्या उभारणीचा प्रश्न मार्गी लावण्यासाठी त्यांनी गावातील प्रमुख व्यक्तींशी चर्चा केली आणि स्वतः सहभाग घेत मंदिराचे काम पूर्णत्वास नेण्यासाठी प्रयत्न केले. त्याचबरोबर गावाचे ग्रामदैवत बिरोबा महाराज मंदिर, विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर आणि काळूआई मंदिर यांच्या उभारणीतही त्यांनी योगदान दिल्याचे ग्रामस्थ सांगतात.

मंदिरांची उभारणी ही केवळ धार्मिक बाब नसून गावातील लोकांना एकत्र आणणारी आणि सामाजिक एकोपा वाढविणारी प्रक्रिया असते. या माध्यमातून गावाच्या सांस्कृतिक जीवनालाही चालना मिळते.

शिक्षण क्षेत्रातही रणजीतदादांनी विशेष लक्ष दिले आहे. जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, डागवाडी प्राथमिक शाळा आणि मल्हारराव होळकर माध्यमिक व उच्च माध्यमिक विद्यालय तसेच कनिष्ठ महाविद्यालयाच्या विकासासाठी त्यांनी प्रयत्न केले आहेत.

महाविद्यालयासाठी आधुनिक सुविधांनी युक्त तीन मजली इमारत उभारण्याचा त्यांचा मानस असून, या कामासाठी आमदार बाळासाहेब थोरात यांच्या सहकार्याने प्रयत्न सुरू असल्याचे सांगितले जाते. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शैक्षणिक सुविधा उपलब्ध व्हाव्यात आणि त्यांना शिक्षणासाठी दूरवर जावे लागू नये, हा या प्रयत्नांमागील महत्त्वाचा हेतू आहे.
गावातील युवकांसाठी व्यायामशाळा आणि आवश्यक साहित्य उपलब्ध करून देण्याच्या उपक्रमातून त्यांनी युवकांच्या शारीरिक विकासालाही हातभार लावला आहे. शेतकरी हितासाठी कार्यरत असलेल्या नारायणगिरी महाराज सहकारी दूध उत्पादक संस्थेलाही त्यांचे मार्गदर्शन लाभत आहे.

गावाच्या धार्मिक, शैक्षणिक, सामाजिक आणि आर्थिक विकासाच्या विविध अंगांना जोडण्याचा त्यांचा प्रयत्न आंभोरेच्या विकासप्रक्रियेत महत्त्वाचा ठरतो.

सामाजिक बांधिलकी आणि राजकीय समन्वय

सहकार आणि सामाजिक विकासाच्या कार्याबरोबरच रणजीतसिंह देशमुख यांनी सार्वजनिक जीवनातही सक्रिय सहभाग घेतला आहे. आमदार बाळासाहेब थोरात यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी विविध सामाजिक आणि संघटनात्मक उपक्रमांत काम केले आहे.

ग्रामपंचायत निवडणुकांमध्ये प्रचाराचे नियोजन, स्थानिक कार्यकर्त्यांशी संवाद आणि गावागावांतील संघटनात्मक समन्वय या कामांमध्ये त्यांनी सहभाग घेतला. ग्रामीण भागातील प्रश्न समजून घेऊन ते वरिष्ठ स्तरापर्यंत पोहोचविणे आणि स्थानिक कार्यकर्त्यांना संघटित ठेवणे, या प्रक्रियेत त्यांची भूमिका राहिली आहे.

सार्वजनिक जीवनात कार्य करताना लोकांशी संपर्क ठेवणे जितके महत्त्वाचे असते, तितकेच त्यांच्या प्रश्नांना समजून घेणेही आवश्यक असते. सकाळपासून रात्रीपर्यंत भेटायला येणाऱ्या लोकांशी संवाद साधणे, त्यांच्या अडचणी ऐकून घेणे आणि शक्य त्या मार्गाने मदत करण्याचा प्रयत्न करणे, हा त्यांच्या दैनंदिन कार्याचा भाग आहे.

प्रशासकीय अधिकारी, लोकप्रतिनिधी, शेतकरी, दूध उत्पादक, सहकारी संस्थांचे पदाधिकारी आणि सामान्य नागरिक या सर्व घटकांमध्ये समन्वय साधताना संयम आणि संवादकौशल्याची आवश्यकता असते. रणजीतदादांच्या कार्यशैलीत या गुणांना महत्त्वाचे स्थान आहे.

विकासाच्या वाटचालीत कुटुंबाची साथ

सार्वजनिक जीवनात कार्यरत असलेल्या व्यक्तीला सामाजिक जबाबदाऱ्यांबरोबरच कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांचाही समतोल साधावा लागतो. रणजीतसिंह देशमुख यांच्या या प्रवासात त्यांच्या पत्नी सौ. शरयू देशमुख यांची साथ महत्त्वाची आहे.

अमृतवाहिनी शेती व शिक्षण विकास संस्था आणि अमृतवाहिनी शैक्षणिक संकुलाच्या विकासाशी संबंधित कार्यात त्या सक्रिय आहेत. शिक्षण, शेती आणि सामाजिक विकासाशी निगडित उपक्रमांच्या माध्यमातून समाजाच्या प्रगतीसाठी योगदान देण्याची त्यांचीही भूमिका आहे.

कौटुंबिक जबाबदाऱ्या आणि सार्वजनिक जीवनातील व्यस्तता यांचा समतोल साधताना कुटुंबाची साथ व्यक्तीला नवी ऊर्जा देते. रणजीतदादांच्या कार्यमग्न जीवनात ही साथ महत्त्वपूर्ण ठरते.

भाऊसाहेब थोरात यांच्या विचारांचा वारसा पुढे नेणारे कार्य
संगमनेर तालुक्याच्या विकासाच्या वाटचालीत सहकारमहर्षी स्वर्गीय भाऊसाहेब थोरात यांचे योगदान महत्त्वाचे राहिले आहे. सामाजिक विकासाला प्राधान्य देत सहकार, शिक्षण, शेती आणि ग्रामीण उन्नतीच्या क्षेत्रांत त्यांनी उभारलेल्या कार्याचा वारसा पुढे नेण्याचे काम आमदार बाळासाहेब थोरात आणि आमदार डॉ. सुधीर तांबे यांनीही केले आहे.

या विकासपरंपरेत रणजीतसिंह देशमुख यांच्यासारख्या नव्या पिढीतील कार्यकर्त्यांचा सहभाग महत्त्वाचा आहे. वरिष्ठांचे मार्गदर्शन, सहकार क्षेत्राचा अनुभव आणि ग्रामीण भागातील प्रत्यक्ष कामाचा परिचय यांच्या आधारे संगमनेरच्या विकासप्रक्रियेत योगदान देण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे.

संगमनेरच्या विकासाचा पाया हा केवळ भौतिक सुविधांपुरता मर्यादित नाही. त्यात शिक्षण, रोजगार, शेती, सहकार, सामाजिक एकोपा आणि स्थानिक नेतृत्वाची जडणघडण या सर्व घटकांचा समावेश आहे. या व्यापक विकासदृष्टीशी रणजीतदादांचे कार्य जोडलेले आहे.

माणसे जोडणारे नेतृत्व हीच खरी ओळख

एखाद्या व्यक्तीच्या कार्याचे मूल्यमापन केवळ तिने भूषविलेल्या पदांवरून होत नाही, तर त्या पदांच्या माध्यमातून समाजातील कोणत्या घटकांसाठी काम केले, कोणते प्रश्न समजून घेतले आणि विकासाच्या कोणत्या संधी निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला, यावरून होते.

रणजीतसिंह देशमुख यांच्या कार्याचा विचार करताना दुग्धव्यवसायाचे आधुनिकीकरण, दूध उत्पादकांच्या प्रश्नांबाबतची भूमिका, ग्रामीण युवकांना स्वयंरोजगारासाठी प्रोत्साहन, सहकार क्षेत्रातील सहभाग आणि आंभोरे गावाच्या विकासासाठी केलेले प्रयत्न या विविध बाबी समोर येतात.
त्यांच्या कार्यात शेती आणि दुग्धव्यवसायाला आधुनिकतेची जोड देण्याचा प्रयत्न दिसतो. ग्रामीण युवकांनी रोजगारासाठी केवळ शहरांकडे धाव घेण्याऐवजी गावातच उद्योगाच्या संधी शोधाव्यात, शेतकऱ्यांनी शेतीला पूरक व्यवसायांची जोड द्यावी आणि सहकारी संस्थांनी बदलत्या काळानुसार स्वतःमध्ये सुधारणा करावी, हा त्यांच्या कार्यामागील व्यापक विचार आहे.

त्यांच्या सार्वजनिक जीवनात सहकाऱ्यांना सोबत घेणे, स्थानिक प्रश्नांसाठी पाठपुरावा करणे आणि उपलब्ध संधींचा ग्रामीण विकासासाठी उपयोग करण्याचा प्रयत्न करणे या बाबींना महत्त्व आहे.

वाढदिवसानिमित्त पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा!

आंभोरेसारख्या ग्रामीण भागातून सार्वजनिक जीवनात वाटचाल करत सहकार, दुग्धव्यवसाय, कृषी विकास आणि सामाजिक कार्य अशा विविध क्षेत्रांत योगदान देण्याचा प्रयत्न करणारे रणजीतसिंह देशमुख हे संगमनेर तालुक्यातील परिचित नेतृत्व आहे.

दूध उत्पादकांचे हित, ग्रामीण युवकांचे स्वावलंबन, शैक्षणिक सुविधांचा विकास, गावपातळीवरील सामाजिक उपक्रम आणि सहकारी संस्थांची प्रगती या विविध विषयांवर त्यांनी केलेले काम त्यांच्या कार्याची व्याप्ती स्पष्ट करते.

जीवनाच्या प्रगतीपुस्तकात यशाची नोंद करण्यासाठी केवळ पदे आणि प्रतिष्ठा पुरेशी नसते; त्यासाठी सातत्य, प्रामाणिक प्रयत्न, लोकांशी असलेले नाते आणि समाजाप्रती बांधिलकी आवश्यक असते. सार्वजनिक जीवनातील प्रत्येक टप्प्यावर या मूल्यांचे महत्त्व जपत विकासाच्या वाटेवर पुढे जाणे, हेच कोणत्याही नेतृत्वासमोरील खरे आव्हान असते.

रणजीतसिंह देशमुख यांच्या पुढील वाटचालीत ग्रामीण विकासाचे नवे उपक्रम उभे राहोत, शेतकरी आणि दूध उत्पादकांच्या प्रश्नांना प्रभावी व्यासपीठ मिळो, युवकांसाठी रोजगाराच्या अधिक संधी निर्माण होवोत आणि आंभोरेसह संगमनेर तालुक्याच्या विकासाला नवी गती मिळो, हीच अपेक्षा!
सहकाराचा ध्यास, शेतकऱ्यांप्रती बांधिलकी, ग्रामीण विकासाची तळमळ आणि माणसे जोडण्याची वृत्ती जपत वाटचाल करणाऱ्या रणजीतसिंह देशमुख यांना वाढदिवसानिमित्त ‘झुंजार न्यूज’ परिवाराकडून मनःपूर्वक शुभेच्छा! त्यांना उत्तम आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि समाजसेवेच्या कार्यासाठी भरभरून यश लाभो, हीच सदिच्छा!