महाराष्ट्राच्या राजकारणात ‘दादा’ या शब्दाला एक वेगळीच जरब आणि प्रतिष्ठा मिळवून देणारे व्यक्तिमत्व म्हणजे अजित पवार. त्यांच्या निधनाने केवळ एका राजकीय नेत्याचा अंत झाला नाही, तर कष्टालाच आपला खरा वारसा मानणाऱ्या एका पर्वाचा अस्त झाला आहे. स्पष्टवक्तेपणा, प्रशासकीय पकड आणि शब्दाचा पक्का अशी ख्याती असलेल्या अजितदादांच्या जाण्याने महाराष्ट्र एका ‘कर्तव्यदक्ष’ लोकनेत्याला मुकला आहे.
स्पष्टवक्तेपणा आणि रोखठोक वृत्ती: ‘जो पोटात तेच ओठावर’
अजित पवार यांच्या राजकीय कारकिर्दीचे विश्लेषण करताना ‘स्पष्टवक्तेपणा’ हा शब्द अग्रक्रमाने येतो. राजकारणात जिथे शब्दांना साखर लावून गोड बोलण्याची कला अवगत असावी लागते, तिथे दादांनी नेहमीच ‘रोखठोक’ भूमिकेला प्राधान्य दिले. “जे आहे ते तोंडावर” या त्यांच्या वृत्तीमुळे अनेकदा वाद निर्माण झाले, पण त्यांच्या समर्थकांसाठी हाच त्यांचा प्रामाणिकपणा होता. एखाद्या अधिकाऱ्याला सभेमध्ये सुनावणे असो वा कार्यकर्त्याची कानउघडणी करणे, दादांच्या भाषेतील गावरान ठसका आणि बेधडकपणा त्यांच्या व्यक्तिमत्वाचा अविभाज्य भाग होता.
प्रशासनाचा ‘वाघ’: फाईल्सना गती देणारा नेता
मंत्रालयात अनेक नेत्यांच्या फाईल्स धुूळ खात पडून असतात, पण अजितदादांच्या दरबारात चित्र वेगळे असायचे. “उद्याच्या उद्या काम झाले पाहिजे, नाहीतर गाठ माझ्याशी आहे,” असा दम भरणारे दादा प्रशासनावर जबरदस्त पकड ठेवून होते. एखादे काम होणार नसेल तर ते “होणार नाही” असे तोंडावर सांगण्याचे धाडस केवळ त्यांच्यात होते. यामुळे लोकांचा वेळ वाचायचा आणि प्रशासकीय यंत्रणेला स्पष्ट दिशा मिळायची. त्यांच्या या ‘जरबेमुळेच’ राज्याच्या विकासकामांना एक वेगळी गती मिळाली.
वारसा कष्टाचा, केवळ नावाचा नाही!
महाराष्ट्रात घराणेशाहीवर नेहमीच टीका होते, पण अजित पवार यांनी सिद्ध केले की, वारसा मिळणे आणि तो कष्टाने वृद्धिंगत करणे यात जमीन-अस्मानाचा फरक आहे. साखर कारखान्याच्या संचालकपदापासून राज्याच्या उपमुख्यमंत्रीपदापर्यंतचा त्यांचा प्रवास केवळ ‘पवार’ आडनावावर झाला नाही, तर त्यासाठी त्यांनी स्वतःला कामात झोकून दिले होते. पहाटे पाचला उठून, सकाळी सात वाजता जनसंपर्क आणि प्रशासकीय बैठका सुरू करण्याची त्यांची शिस्त आळसावलेल्या राजकारण्यांसाठी नेहमीच एक चपराक ठरली.
विकासाचा महामेरू: बारामती ते पिंपरी-चिंचवड
अजितदादा केवळ भाषणांवर विसंबून राहणारे नेते नव्हते. दुष्काळ असो वा पूर, ते प्रत्यक्ष घटनास्थळी जाऊन लोकांशी संवाद साधत. विकासकामांचे लोकार्पण करताना कंत्राटदाराने केलेली चूक त्यांच्या नजरेतून सुटत नसे. बारामतीचा चेहरामोहरा बदलण्यासोबतच पिंपरी-चिंचवडच्या विकासात त्यांचा सिंहाचा वाटा होता. ग्रामीण भागातील जलसंपदा विभागाच्या कामांना डेडलाईन देऊन ती पूर्ण करण्याची त्यांची पद्धत त्यांच्या कार्यक्षमतेची साक्ष देते.
वादांचे वलय आणि आत्मक्लेश
त्यांच्या राजकीय प्रवासात काही विधाने वादाचा विषय ठरली. दुष्काळाच्या संदर्भातील एका विधानामुळे त्यांच्यावर प्रचंड टीका झाली. पण, त्याच वेळी स्वतःच्या चुकीची जाणीव झाल्यावर ‘आत्मक्लेश’ करून प्रायश्चित्त घेण्याचे धारिष्ट्यही त्यांनी दाखवले. हाच त्यांचा गुण त्यांना इतरांपेक्षा वेगळे ठरवत असे. त्यांच्या भाषेत कधी ‘मुजोरपणा’ भासत असल्याचा आरोप विरोधकांनी केला, तरी समर्थकांसाठी ती ‘दादांची जरब’ होती.
एक न भरून निघणारी पोकळी
अजितदादांच्या जाण्याने महाराष्ट्राने एक असा वारसदार गमावला आहे, ज्याने वारसा हक्काने मिळालेली गादी आपल्या घामाच्या आणि कष्टाच्या जोरावर ‘सिंहासनात’ रूपांतरित केली होती. राजकारण हे केवळ ‘इव्हेंट’ नसून ती निरंतर चालणारी जनसेवा आहे, हे त्यांनी आपल्या कृतीतून दाखवून दिले.
महाराष्ट्राच्या राजकारणातील हा ‘कडू पण गुणकारी’ आवाज आता कायमचा शांत झाला आहे. अशा या कर्तव्यदक्ष लोकनेत्यास संपूर्ण महाराष्ट्राच्या वतीने भावपूर्ण श्रद्धांजली!
