कामगारांचा बुलंद आवाज आणि समतेचा प्रणेता: जॉर्ज फर्नांडिस

श्री. तृणेश अरुण देवळेकर (प्रदेशाध्यक्ष, समता पार्टी)

भारतीय राजकारणाच्या आणि कामगार चळवळीच्या इतिहासात ज्या काही मोजक्या नेत्यांनी आपल्या कर्तृत्वाने आणि अमोघ नेतृत्वाने इतिहास घडवला, त्यात अग्रक्रमाने नाव घेतले जाते ते म्हणजे आपल्या सर्वांचे लाडके जॉर्ज फर्नांडिस (जॉर्ज साहेब). जॉर्ज साहेब म्हणजे केवळ एक नाव नव्हते, तर तो अन्याय, जुलूम आणि हुकूमशाहीच्या विरोधात धडकणारा एक जळजळीत अंगार होता. आज समता पार्टीचे विचार पुढे नेत असताना, त्यांच्या जीवनप्रवासाचा वेध घेणे आणि त्यांचे विचार आजच्या पिढीपर्यंत पोहोचवणे हे आपले आद्य कर्तव्य आहे.

मुंबईच्या गल्लीपासून संसदेपर्यंतचा प्रवास

जॉर्ज साहेबांचा प्रवास अत्यंत संघर्षातून सुरू झाला. मंगळुरूहून मुंबईत आलेल्या या तरुणाने सुरुवातीच्या काळात फूटपाथवर रात्री काढल्या. पण त्यांच्यात अन्यायाविरुद्ध लढण्याची उपजत ऊर्मी होती. त्यांनी मुंबईतील टॅक्सी चालक, रेल्वे कामगार, आणि महापालिका कर्मचाऱ्यांच्या छोट्या-छोट्या संघटना एकत्र करून एक अशी वज्रमुठ तयार केली, जिने प्रस्थापित सत्ताधाऱ्यांना हादरवून सोडले. १९६७ च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी मुंबईत तत्कालीन बलाढ्य नेते स. का. पाटील यांचा पराभव केला आणि ‘जायंट किलर’ म्हणून देशाच्या राजकारणात स्वतःचा ठसा उमटवला.

 हुकूमशाहीला दिलेले थेट आव्हान

१९७५ ची आणीबाणी हा भारतीय लोकशाहीचा काळा कालखंड होता. त्या काळात अनेक नेते तुरुंगात डांबले गेले, पण जॉर्ज साहेबांनी भूमिगत राहून हुकूमशाहीविरुद्ध लढा सुरू ठेवला. ‘बडोदा डायनामाइट खटला’ आणि त्यांचा तो साखळदंडांनी बांधलेला, पण हवेत उंचावलेला मुठीचा फोटो आजही प्रत्येक कार्यकर्त्याच्या अंगावर रोमांच उभा करतो. लोकशाहीच्या रक्षणासाठी त्यांनी स्वतःच्या प्राणाचीही परवा केली नाही.

 ‘समता पार्टी’ आणि देशाचे संरक्षण मंत्री

जॉर्ज साहेबांची विचारसरणी ही वंचित, शोषित आणि कष्टकऱ्यांच्या कल्याणावर आधारित होती. याच विचारांना राजकीय व्यासपीठ देण्यासाठी त्यांनी ‘समता पार्टी’ची स्थापना केली. समता, बंधुता आणि सामाजिक न्याय ही या पक्षाची मुख्य तत्त्वे होती.

पुढील काळात देशाचे संरक्षण मंत्री म्हणून काम करताना त्यांनी घेतलेले निर्णय मैलाचा दगड ठरले. कारगिल युद्धाच्या काळात भारतीय सैन्याला दिलेले खंबीर नेतृत्व, सियाचीन सारख्या अत्यंत दुर्गम आणि बर्फाच्छादित भागात सैनिकांची दुःख समजून घेण्यासाठी स्वतः केलेल्या असंख्य वाऱ्या, आणि पोखरण अणुचाचणीच्या वेळी देशाच्या सुरक्षेसाठी घेतलेली कणखर भूमिका यांमुळे ते देशाच्या इतिहासातील सर्वात यशस्वी संरक्षण मंत्र्यांपैकी एक ठरले.

आमचा संकल्प: जॉर्ज साहेबांच्या विचारांची समता!

आज जॉर्ज साहेब आपल्यात नसले, तरी त्यांनी स्थापन केलेली ‘समता पार्टी’ आणि त्यांनी दिलेला समतेचा विचार आजही जिवंत आहे. आजच्या बदलत्या राजकीय आणि सामाजिक परिस्थितीत त्यांच्या विचारांची प्रासंगिकता अधिक वाढली आहे.

 “लोकांचा आवाज दाबला जाऊ शकतो, पण तो नष्ट करता येत नाही.”

जॉर्ज फर्नांडिस

समता पार्टीचा प्रदेशाध्यक्ष या नात्याने, मी आणि माझे सर्व सहकारी महाराष्ट्राच्या मातीत जॉर्ज साहेबांच्या विचारांचा वारसा पुढे नेण्यासाठी कटीबद्ध आहोत. शेतकरी, कष्टकरी, तरुण आणि समाजातील शेवटच्या घटकाला न्याय मिळवून देणे, हीच जॉर्ज साहेबांना खरी आदरांजली ठरेल.

चला, जॉर्ज साहेबांच्या आक्रमकतेचा, प्रामाणिकपणाचा आणि देशप्रेमाचा वारसा सोबतीला घेऊन, एक समतावादी आणि प्रगतीशील समाज निर्माण करण्यासाठी एकत्र येऊया!