न्युट्रास्युटिकल्स, प्रोटीन पावडर आणि मद्यभेसळीवर FDAची कारवाई; लेबल, घटक आणि दाव्यांचीही होणार तपासणी
मुंबई । झुंझार न्यूज
महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाचे (FDA) आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली राज्यभरात अन्न व औषधांच्या गुणवत्तेबाबत तपासणी आणि कारवाईची मोहीम सुरू आहे. दूध, दही, पनीर, खाद्यपदार्थ, औषधे तसेच विविध उत्पादनांवरील कारवाईनंतर आता प्रशासनाने न्युट्रास्युटिकल्स अर्थात प्रोटीन पावडर व पूरक आहार आणि दारूमधील भेसळीवर लक्ष केंद्रित करण्याचे संकेत दिले आहेत.
तुकाराम मुंढे यांनी नुकत्याच केलेल्या वक्तव्यानुसार, दारूच्या तपासणीदरम्यान ६० टक्के भेसळ आढळल्याचा दावा करण्यात आला आहे. त्यामुळे मद्यामध्ये भेसळ करणाऱ्यांविरोधात कठोर कारवाई करण्याचा निर्णय प्रशासनाने घेतला आहे. मात्र, या ६० टक्के आकडेवारीचा नेमका नमुना, तपासणीची पद्धत आणि कोणत्या उत्पादनांमध्ये ही भेसळ आढळली, याचा तपशील स्वतंत्रपणे अधिकृतपणे जाहीर होणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
प्रोटीन पावडर विक्रेत्यांवरही नजर
दारूसोबतच तरुणांमध्ये मोठ्या प्रमाणात वापरल्या जाणाऱ्या प्रोटीन पावडर आणि अन्य न्युट्रास्युटिकल्सचीही तपासणी करण्यात येणार आहे. उत्पादनाच्या पॅकेटवरील लेबल, त्यातील प्रत्यक्ष घटक, उत्पादनाबाबत करण्यात येणारे आरोग्यविषयक दावे, विक्रीची पद्धत आणि संबंधित नियमांचे पालन होत आहे की नाही, याची पडताळणी केली जाणार असल्याचे मुंढे यांनी स्पष्ट केले आहे.
FDAच्या तपासणीत काही पूरक आहार उत्पादनांबाबत लेबलवर नमूद केलेले घटक आणि प्रत्यक्ष उत्पादनातील घटक यामध्ये तफावत असण्याची तसेच दिशाभूल करणारे आरोग्यविषयक दावे करण्याची शक्यता समोर आल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे या क्षेत्रातील उत्पादक, विक्रेते आणि संबंधित व्यवसायांवर प्रशासनाची नजर राहणार आहे.
अन्नभेसळीविरोधात मोठी मोहीम
मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली FDAने अन्नभेसळीविरोधातील तपासण्या मोठ्या प्रमाणात वाढवल्या आहेत. जून ते ऑगस्ट २०२६ या कालावधीत FDAने ३७,६०४ नमुने गोळा केले, त्यापैकी ३२,६०४ नमुन्यांची तपासणी करण्यात आली आणि १५,२६८ नमुने निर्धारित मानकांनुसार नसल्याचे आढळले, अशी माहिती उपलब्ध आहे.
तसेच २८ ते ३० सप्टेंबरदरम्यानच्या विशेष मोहिमेत राज्यभरातून ३,९०२ किलो भेसळयुक्त अन्नपदार्थ आणि ६१७ लिटर दूध जप्त करण्यात आले. या कारवाईत गुटखा-पानमसाल्याप्रकरणी गुन्हे दाखल करण्यात आले असून काही आस्थापनांचे परवानेही निलंबित करण्यात आले.
मोठ्या कंपन्यांपासून खाद्यविक्रेत्यांपर्यंत कारवाई
FDAची कारवाई केवळ छोट्या दुकानदारांपुरती मर्यादित नसून औषधनिर्मिती आणि विक्री क्षेत्रातील आस्थापनांवरही तपासणी सुरू आहे. जून ते ऑगस्टदरम्यान ८८० औषधनिर्मिती व विक्री आस्थापनांवर कारवाई करण्यात आली आणि सुमारे ११.४१ कोटी रुपयांचा बेकायदेशीर औषध व कॉस्मेटिक साठा जप्त करण्यात आल्याचे वृत्त आहे.
दरम्यान, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या खाद्यव्यवसायांवरही कारवाई सुरू असून, ग्राहकांना सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्न मिळावे हा FDAच्या मोहिमेचा मुख्य उद्देश असल्याचे मुंढे यांनी स्पष्ट केले आहे.
नागरिकांच्या आरोग्याशी संबंधित विषय
अन्न आणि औषधांच्या गुणवत्तेशी थेट नागरिकांच्या आरोग्याचा संबंध असल्याने भेसळ रोखण्यासाठी कायद्याची प्रभावी अंमलबजावणी आवश्यक असल्याचे मुंढे यांनी म्हटले आहे. त्यामुळे आता दारूतील भेसळ आणि न्युट्रास्युटिकल्सच्या गुणवत्तेची तपासणी हा FDAच्या आगामी कारवाईतील महत्त्वाचा भाग ठरण्याची शक्यता आहे.
दरम्यान, तुकाराम मुंढे यांच्या कारवाईची राज्यभर चर्चा सुरू असतानाच त्यांच्या बदलीबाबतही यापूर्वी विविध चर्चा झाल्या होत्या. मात्र, सध्या ते महाराष्ट्र FDAचे आयुक्त म्हणून कार्यरत असल्याची अधिकृत नोंद FDAच्या संकेतस्थळावर आहे.
दारूमध्ये भेसळ करणारे, चुकीची माहिती देणारे पूरक आहार विक्रेते आणि अन्नसुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर आता FDAची कारवाई आणखी तीव्र होणार का, याकडे राज्याचे लक्ष लागले आहे.